U zadnjih deset godina, oruzane snage vise zemalja NATO-a su u operativnu upotrebu uvele individualne monookularne sisteme nocnog osmatranja. Prednosti ovog sistema su male dimenzije, skoro zanemarljiva tezina, te fleksibilnost operativca pri promjeni osvjetljenja u okolisu. Takodjer, mogucnost adaptacije u koristenju (nosac na sljemu, naglavni komplet-headset, nosac za M1913 platformu za direktno montiranje na pusku/puskomitraljez i sl.) daje veliku prednost ucesniku u borbenim djejstvima.
- Multi-use Minimonocular NVG (MUM2) je jedan od proizvoda zasnovanih na US DoD usvojenom produktu – AN/PVS14. Ovaj system za nocno osmatranje je jedan od najmodernijih uredjaja, u skladu je sa standardima postavljenim za uredjaje tzv Generacije III+ (nivo uvecanja svijetlosti, te rezolucija/ostrina projektirane slike).
Primarna namjena MUM2 je da omoguci operativcu skoro neometano djelovanje u uslovima smanjene vidljivosti te totalnog mraka. U ovu svrhu, uredjaj posjeduje ugradjeni IR (infra-crveni) illuminator/mini reflector, koji omogucuje korisniku operativnost u potpunom zamracenju (npr. potpuno zatvoreni prostori, podzemne prostorije, losi vremenski uslovi, nedostatak cistog neba sa vidljivim zvijezdama).
Primjenom napredne tehnologije, upotreba IR iluminatora je skro u potpunosti ogranicena na operacije u zatvorenim prostorijama, jer za jasno osmatranje na daljinama do 300m (otvoreni tereni) nije potrebno koristiti dodatna sredstva. U ovom rezimu rada, MUM2 je tzv. “pasivan” uredjaj, jer ne emituje IR zrake, te u tom smislu je vrlo tesko detektovati prisustvo operativca koji ga koristi na terenu.
- Kao sto sam naziv indicira, uredaj je mono-okularan, sto je od velike koristi, jer jedno oko je uvijek “naviknuto” na vanjski ambijent, i samim tim, adaptacija na razlicite nivoe osvjetljenja u ambijentu je veoma brza. Ova vrsta uredjaja zahtjeva odredjeno vrijeme privikavanja za korisnika, i preporucuje se adekvatan trening koji stavlja accent na prednosti, a djelomicno potiskuje nedostatke mono-okulrnog sistema nocnog osmatranja.
Mozda i najefikasnija primjena MUM2 je kombinacija sa AimPoint M3, kolimatorskim nisanom (tzv. Red dot), koji je kompatibilan u radu sa uredjajima za nocno osmatranje.
AimPoint M3 projektira nisansku tacku promjera svega 2MOA (minute of angle), i autonomija na samo jednoj litijum bateriji iznosi nekoliko hiljada sati, ovisno o rezimu rada/intenzitetu osvjetljenja nisanske tacke.
- U sigurnosnim operacijama u Iraku, autor koristi M4 i M249SAW, modernizirane varijante ovih sredstava, sa M1913 sinama za montiranje sredstava za nisanjenje i osmatranje, te iluminaciju bojnog polja. Ova karakteristika konstrukcije oruzja omogucuje jednostavno postavljanje i koristenje AimPoint M3 i MUM2. U opciji rada sa M4, konfiguracija sistemom “scout” podrazumjeva postavku M3 na gornji dio prednjeg rukohvata, koji je opremljen sa ugradjenim M1913. Primjenom tzv. Free Float metode, prednji rukohvat (handguards) je montiran za gornji dio sanduka, i pricvrscen na dijelove sanduka na nacin da ne dodiruje cijev. Na ovaj nacin, poboljsana je preciznost oruzja na srednjim daljinama, te poboljsano hladjenje cijevi. Nosac za M1319 sistem, koji je dio standardnog kompleta MUM2, postavlja se na M1913 (platforma na gornjem dijelu sanduka, flattop upper receiver), i putem osiguraca lezista, postavljanje i skidanje MUM2 je jednostavno i lako. Na ovaj nacin, nosac za MUM2 je uvijek postavljen i neometa normalno koristenje AimPoint-a pri dnevnim operacijama. - Prilikom kombinovane upotrebe ovih sistema osmatranja i nisanjenja, operativac “gleda” kroz MUM2, i ima projektovanu nisansku tacku, koja zadrzava vrijednosti upucavanja oruzja, jer se ovom primjenom M3 ne pomjera iz lezista. Prije pocetka operacije, neophodno je podesiti adekvatan focus na MUM2, kako bi nisanska tacka bila sto jasnija u projekciji, istovremeno zadrzavajuci jasnu rezoluciju objekata van AimPoint-ove lece. Ukoliko operativac bude primoran da djeluje na ekstreno kratkim distancama (od 1 do nekoliko metara), focus ce se morati podesiti na nove vrijednosti.
Ovo je jedna od malog broja nedostataka ovog sistema nocnog osmatranja.
- Pored ove opcije, monookular je moguce koristiti i uz prilozeni naglavni komplet – headset, ili montazu na sljem, gdje se MUM2 primarno koristi za osmatranja, ili u konjukciji sa AN/PAQ 4/6, laserskim IR iluminatorom cilja, postavljenim na M1319 panele na licnom oruzju poput M4/M16, M249SAW i sl. U ovom slucaju, operativac gubi status “pasivnog” na bojnom polju, jer laserski illuminator daje “IR potpis” vidljiv neprijateljskom osmatracu opremljenim uredjajem za nocno osmatranje.
- U sigurnosnim operacijama, MUM2 je izuzetno koristan pri nocnim operacijama, obezbjedjenju objekata od vitalnog znacaja te anti-snajperskim djejstvima. Takodjer, upotreba ovog uredjaja omogucuje nocnu voznju bez upotrebe svjetala i signalizacije, sto u velikoj mjeri povecava sanse prezivljavanja timova za licnu zastitu i sgurnosne operacije u podrucjima visokog rizika, usljed otezane detekcije u nocnim uslovima inemogucnosti adekvatne procjene distance za daljinsko aktiviranje IED (improvizovanih eksplozivnih sredstava).
